Dolby Atmos

Met Dolby Atmos staan we voor één van de grootste veranderingen op geluidsvlak in de home cinema wereld sinds de introductie van surroundgeluid, althans volgens Dolby zelf. Tijd dus om even uit te leggen wat Dolby Atmos is en wat het kan betekenen voor de filmliefhebber thuis.

1De basis: wat is Dolby Atmos?

Dolby Atmos is een technologie voor surroundgeluid die in 2012 het levenslicht zag en vandaag al in commerciële bioscopen vaak wordt gebruikt. Het idee achter Dolby Atmos is om de kijker letterlijk te omgeven met geluid.

Plafondspeakers maken hierbij integraal onderdeel uit van Dolby Atmos. Ze voegen een nieuwe dimensie toe aan het geluid, die je voorheen niet miste. Door die uitbreiding in de hoogte en de andere aanpak van Dolby Atmos zal je minder het geluid kunnen toekennen aan een speaker, en krijg je meer een surround bubble.

Tot voor kort werd filmgeluid in de cinema op dezelfde manier ‘gemixed’ als voor de huiskamers. Er waren een aantal vaste, gescheiden kanalen, en deze kanalen werden verzonden naar specifieke luidsprekers. Een 5.1 mix in de huiskamer zorgde dan voor een surroundgeluid naar 5 luidsprekers en een subwoofer. In de commerciële bioscoop ging één kanaal dan naar een reeks van luidsprekers, want meerdere plaatsen en oortjes moesten dit kanaal kunnen horen.

In tegenstelling tot traditionele surroundformaten maakt een soundtrack met Dolby Atmos geen gebruik van aparte, vaste kanalen (bijvoorbeeld een geluid dat naar de linkerspeaker vooraan moet), maar krijgen geluiden een specifieke plek in een 3D-ruimte. De sounddesigner heeft dus meer mogelijkheden om het geluid te positioneren in een bepaald gebied. De Atmos-chip in de AV-receiver decodeert de specifieke plaatsinformatie en stuurt vervolgens het geluid naar de luidspreker die het best deze positie benadert.

In de praktijk moet je dan denken aan geluidsfragmenten als een overvliegende helikopter, een regenbui of stormweer die over je hoofd heen passeert.

In theorie is Dolby Atmos een stuk flexibeler dan de kanaal-gebaseerde home cinema. Een 7.1-systeem bestaat altijd uit 7 luidsprekers en 1 subwoofer. Bij Dolby Atmos zijn er verschillende luidsprekeropstellingen mogelijk. De Dolby Atmos-chip zorgt dan voor de juiste verdeling van het geluid.

Je zal opmerken dat ook de nomenclatuur om deze opstellingen te omschrijven verandert. Zo spreken we bij Dolby Atmos niet langer van een 5.1- of 7.1-opstelling maar zal je omschrijvingen aantreffen zoals 5.1.2, 5.1.4, 7.1.2, enzovoort. Het eerste cijfer duidt nog steeds het aantal luidsprekers aan die je horizontaal op een plan aantreft; het tweede cijfer wijst op het aantal subwoofers; het derde nummer ten slotte zijn de specifieke Dolby Atmos-luidsprekers met verticale drivers of plafondluidsprekers.

Tip: Deze installatiegids voor Dolby Atmos geeft je handige tips en richtlijnen (PDF)

2Dolby Atmos in jouw woonkamer

In de woonkamer of een dedicated home cinema ruimte zijn de mogelijkheden bewust eenvoudig gehouden om tot een Dolby Atmos geluid te komen.

Laten we beginnen met wat niet verandert. Goed nieuws is dat je alvast geen nieuwe Blu-ray-speler dient aan te kopen. Althans als die voldoet aan het huidige Blu-ray-Disc formaat, met HDMI 1.4-aansluiting en -kabel.

Een oudere AV-receiver of -versterker (2014 of vroeger) is wel aan vervanging toe. Met een firmware update lijkt het niet mogelijk een bestaande receiver of versterker van Dolby Atmos te voorzien, tenzij enkele nieuwe modellen van 2014 waarbij expliciet staat vermeld dat een firmware-update nog volgt. Positief is dat zowat alle grote receivermerken (Onkyo, Marantz, Denon, Pioneer, Yamaha) mee in de boot stappen en Dolby Atmos op een resem receivers aanbieden.

Vergelijk hier alle AV-receivers en -versterkers

Bovendien zal je zoals gezegd extra luidsprekers moeten toevoegen. Hier heb je verschillende opties:

  • toevoegen van 2 of 4 extra plafondluidsprekers
  • de aankoop van 2 of 4 speciale Dolby Atmos-luidsprekermodules die een plaatsje krijgen bovenop je bestaande frontluidsprekers (links en rechts) en/of surroundspeakers
  • de aankoop van een volledig nieuw type Dolby Atmos-luidspreker. Die straalt niet alleen geluid de ruimte in naar jou toe maar ook dankzij een verticaal geplaatste driver richting het plafond, en dit in één en dezelfde luidsprekerbehuizing.

In de twee laatste gevallen bereikt het geluid de zitpositie via reflectie op het plafond. Dat is alvast positief want in vele gevallen is het inbouwen van plafondspeakers technisch niet mogelijk of gewenst.

3Zijn er al Dolby Atmos films?

Welke films hebben nu al een Dolby Atmos soundtrack? Hoewel er al heel wat films in Dolby Atmos geproduceerd zijn voor de commerciële bioscoop – Gravity, Godzilla, Guardians of the Galaxy, Pacific Rim, The Hobbit-films, enz. – is het aanbod Blu-rays met een Dolby Atmos geluidsspoor nog erg magertjes, al is er wel al verbetering merkbaar.

4Moet ik dan nu al de stap naar Dolby Atmos zetten?

De vraag is natuurlijk of je als filmliefhebber nu al best de stap zet of nog even de kat uit de boom kijkt. Wat vast staat is dat Dolby Atmos toch een serieuze mijlpaal is binnen home cinema geluid. Surroundgeluid wordt bevrijd van de huidige werkwijze van speakers en kanalen, en komt nu nog beter tot zijn recht.

De extra luidsprekers zijn misschien wel een stap te ver voor de doorsnee gebruiker. Het succes van soundbars en soundplates wil toch ergens zeggen dat mensen thuis een beter geluid dan wat er nu uit de tv komt zoeken, maar daarvoor niet extra kabels en luidsprekers willen trekken. Gelukkig zijn de eerste soundbars met Dolby Atmos al verkrijgbaar.

Vergelijk hier alle soundbars

Voor de echte filmliefhebber met een uitgebreide installatie en misschien zelfs een dedicated home theater loont de overstap alvast de moeite.

Ook de gameliefhebber zal watertanden bij het potentieel van Dolby Atmos. Wanneer spelontwikkelaars hoogtekanalen zouden toevoegen, zou je geluiden van bovenaf kunnen horen…

5En wie zijn de concurrenten van Dolby Atmos?

De concurrentie zit uiteraard ook niet stil. Auro-3D is een gelijkaardig 3D audio formaat – trouwens van Belgische makelij – waarvan de speakeropstelling net iets anders is, met een extra rij speakers boven de voorste en achterste twee speakers en één plafondspeaker recht boven de kijker. De eerste samenwerking met een fabrikant van AV-receivers is binnen.

Update Jan 2016: Grote concurrent DTS heeft ondertussen ook een eigen formaat, DTS:X.

Van Hamme herfst banner

Reageer